{"id":535,"date":"2024-10-23T12:37:52","date_gmt":"2024-10-23T12:37:52","guid":{"rendered":"https:\/\/harug.pl\/?p=535"},"modified":"2024-11-02T16:15:04","modified_gmt":"2024-11-02T16:15:04","slug":"kult-wodana-w-poemacie-widsith","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/2024\/10\/23\/kult-wodana-w-poemacie-widsith\/","title":{"rendered":"Kult Wodana w poemacie \u201eWidsith”"},"content":{"rendered":"\n

Anglosaski wisiorek religijny, przedstawiaj\u0105cy Wodana z dwoma krukami na ramionach. Znalezisko z Hampshire, VII w. n.e., reprodukcja wsp\u00f3\u0142czesna.<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Stiff upper lip<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielka w\u0119dr\u00f3wka lud\u00f3w nie by\u0142a zjawiskiem wy\u0142\u0105cznie kontynentalnym. Przemieszczenia ludno\u015bci rozgraniczaj\u0105ce staro\u017cytno\u015b\u0107 i \u015bredniowiecze, toczy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na morzu. Pomnikiem dla tego\u017c zjawiska mo\u017ce by\u0107 istnienie Wielkiej Brytanii. Bezpo\u015bredni przodkowie dzisiejszych Anglik\u00f3w przybywali na Wyspy wraz z za\u0142amuj\u0105c\u0105 si\u0119 w\u0142adz\u0105 Cesarstwa Rzymskiego w V wieku n.e. Po jego ostatecznym upadku, Anglosasi opu\u015bcili siedziby w granicach dzisiejszych Niemiec i Danii. Stamt\u0105d dokonali inwazji na wschodnie wybrze\u017ce, stopniowo zajmuj\u0105c ziemie w g\u0142\u0119bi l\u0105du. Przed ich najazdem dzielnie bronili si\u0119 celtyccy Brytoni: od nich bierze sw\u00f3j pocz\u0105tek legenda Kr\u00f3la Artura, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wtedy ich wodzem. Ostatecznie to Anglosasi zwyci\u0119\u017cyli, podporz\u0105dkowuj\u0105c sobie Celt\u00f3w i wyzbywaj\u0105c si\u0119 resztek w\u0142adzy rzymskiej. Tak dosz\u0142o do narodzin cywilizacji, kt\u00f3rej by\u0142o pisane utworzy\u0107 najwi\u0119ksze imperium \u015bwiata, ponad siedmiokrotnie rozleglejsze od rzymskiego. Aby jednak dotrze\u0107 do tego zaszczytnego punktu w dziejach, musieli przedtem przeby\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W interesuj\u0105cej nas perspektywie czasowej, plemiona anglosaskie by\u0142y rozbite na wiele ma\u0142ych pa\u0144stewek. Tradycja m\u00f3wi o siedmiu kr\u00f3lestwach: Wschodniej Anglii, Kent, Mercji, Nortumbrii, Essex, Wessex i Sussex. W praktyce ich liczba by\u0142a r\u00f3\u017cna, poniewa\u017c stale ze sob\u0105 walczy\u0142y, dzieli\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy syn\u00f3w wodza, tworzy\u0142y konfederacje, itd. Ponad granicami \u0142\u0105czy\u0142a je wsp\u00f3lna kultura, j\u0119zyk, oraz niezaprzeczalna przynale\u017cno\u015b\u0107 do religii starogerma\u0144skiej. Dzielili mi\u0119dzy sob\u0105 mit za\u0142o\u017cycielski, wed\u0142ug kt\u00f3rego to Boscy Bracia \u2013 Hengest i Horsa \u2013 poprowadzili zjednoczonych Anglosas\u00f3w na podb\u00f3j zamorskich krain. Ich kult nadal jest kontynuowany, m.in. przywracamy go do \u017cycia w religijno\u015bci Polskiego Rodzimowierstwa Germa\u0144skiego. W tym wymiarze zas\u0142u\u017cy sobie, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej, na osobny artyku\u0142. Anglosasi powszechnie czcili tak\u017ce Wodana, chocia\u017c zapisywali i wymawiali jego imi\u0119 przez \u201ee\u201d [stang. Woden \u2013 skr\u00f3t stang.<\/em> oznacza j\u0119zyk staroangielski]. Jako duchowy zwierzchnik kr\u00f3l\u00f3w, da\u0142 on pocz\u0105tek tamtejszym w\u0142adcom: nawet panuj\u0105cy dzisiaj r\u00f3d Windsor\u00f3w wywodzi si\u0119 genealogicznie prosto od Jednookiego Boga.<\/p>\n\n\n\n

Przez pierwsze 200 lat obecno\u015bci na Wyspach, Anglosasi byli poganami i pozostawili przez ten czas bogaty zas\u00f3b tre\u015bci religijnych, ust\u0119puj\u0105cy jedynie Skandynawii (zamarzni\u0119te pustkowia niech\u0119tnie przyjmuj\u0105 nowinki, tak\u017ce na gruncie duchowym). Niestety nie budz\u0105 nale\u017cnego im zainteresowania, poniewa\u017c informacje na temat ich wierze\u0144 s\u0105 trudno dost\u0119pne i niejednorodne. Na terenie Anglii nigdy nie powsta\u0142 odpowiednik skandynawskiej \u201eEddy\u201d zbieraj\u0105cej mitologi\u0119 rozbitych plemion w sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z niej pozostaje ukryta, jako aluzje mi\u0119dzy wierszami chrze\u015bcija\u0144skich ju\u017c tekst\u00f3w, cytaty do nieistniej\u0105cych ju\u017c wytwor\u00f3w tradycji ustnej, oraz w tak prozaicznych dziedzinach jak toponimia. Mamy wi\u0119c do czynienia z obfitym materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym, ale rozproszonym po nieoczywistych zak\u0105tkach ludzkiej my\u015bli. Aby wyci\u0105gn\u0105\u0107 stamt\u0105d wnioski u\u017cyteczne dla wsp\u00f3\u0142czesnych pogan, potrzeba b\u0119dzie du\u017cego nak\u0142adu pracy \u017ar\u00f3d\u0142oznawczej. Nikt nie powinien by\u0107 skazany na studiowanie historycznych tekst\u00f3w, aby pozyska\u0107 informacje potrzebne do prowadzenia dzisiejszej praktyki duchowej. Dlatego te\u017c chcia\u0142bym do\u0142o\u017cy\u0107 cegie\u0142k\u0119 do tego wysi\u0142ku, skromn\u0105 bo skromn\u0105, kt\u00f3rej pocz\u0105tkiem b\u0119dzie niniejszy artyku\u0142. Je\u015bli zechcecie czyta\u0107 dalej moje wynurzenia, rzucimy razem \u015bwiat\u0142o na niedoceniane teksty Tradycji germa\u0144skiej. Zbadam je w\u0142asnym aparatem naukowym, aby\u015bcie Wy ju\u017c nie musieli. <\/p>\n\n\n\n

W pierwszej kolejno\u015bci pragn\u0119 przedstawi\u0107 poemat, nad kt\u00f3rym medytowa\u0142em ca\u0142ymi latami, zanim wpad\u0142em na odpowiedni\u0105 konwencj\u0119 interpretacyjn\u0105. Jak si\u0119 okazuje, naukowi interpretatorzy doszli ostatnio do bardzo podobnych wniosk\u00f3w, wi\u0119c szcz\u0119\u015bliwie mog\u0119 przedstawi\u0107 je za wsparciem artyku\u0142\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015brodowiska akademickiego. Prosz\u0119 pa\u0144stwa, oto \u201eWidsith\u201d!<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Hans Thoma, Grudzie\u0144. Wotan z wilkami, 1906 r. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Podr\u00f3\u017ce \u015bpiewaka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Narratorem jest scop<\/em>, czyli anglosaski pie\u015bniarz przechowuj\u0105cy tradycj\u0119 ustn\u0105 (odpowiednik skandynawskiego skalda<\/em> czy celtyckiego barda<\/em>). Poemat powsta\u0142 w VI w., rozpowszechniany przez takich w\u0142a\u015bnie w\u0119drownych artyst\u00f3w, natomiast do dzisiejszych czas\u00f3w dotrwa\u0142a wersja spisana 300 lat p\u00f3\u017aniej na dworze chrze\u015bcija\u0144skiego w\u0142adcy, Alfreda Wielkiego. Ta zosta\u0142a przekopiowana jeszcze p\u00f3\u017aniej na zam\u00f3wienie jednego z potomk\u00f3w i w takiej formie osta\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. Oznacza to, \u017ce poga\u0144ski orygina\u0142 zosta\u0142 nawet dwukrotnie przefiltrowany przez optyk\u0119 \u015bwie\u017co nawr\u00f3conych \u2013 czyli nad wyraz gorliwych \u2013 \u015bredniowiecznych ludzi pi\u00f3ra. Wp\u0142yw ten wida\u0107 go\u0142ym okiem: nie znajdziemy tam \u017cadnych \u0142atwo rozpoznawalnych imion bog\u00f3w, duch\u00f3w, a jedynym oczywistym odniesieniem religijnym jest wzmianka o Bogu, wci\u015bni\u0119ta na sam koniec narracji. Sama tre\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c wydaje si\u0119 prozaiczna. Widsith [dos\u0142. daleko-podr\u00f3\u017cuj\u0105cy] to imi\u0119 podmiotu lirycznego, kt\u00f3ry w swojej opowie\u015bci wymienia nam d\u0142ugi katalog odwiedzonych krain i wa\u017cnych ludzi napotkanych po drodze. Tre\u015b\u0107 przeplataj\u0105 anegdoty, opisuj\u0105ce wizyty Widsitha na dworach s\u0142awnych germa\u0144skich w\u0142adc\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ze 143 ocala\u0142ych wers\u00f3w zajmuj\u0105 proste wyliczenia, utrzymane w takim duchu:<\/p>\n\n\n\n

\u201eBy\u0142em po\u015br\u00f3d Saracen\u00f3w i po\u015br\u00f3d Chi\u0144czyk\u00f3w,<\/em>
<\/em>by\u0142em po\u015br\u00f3d Grek\u00f3w, mi\u0119dzy Finami, oraz z Cezarem [w Rzymie]\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sam tekst jest pasjonuj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em historycznym. Pojawia si\u0119 tam pierwsza wzmianka o ziemiach polskich jako integralnej ca\u0142o\u015bci [stang. Wistlawudu, czyli \u201epuszcza nadwi\u015bla\u0144ska\u201d] i pierwsze u\u017cycie s\u0142owa \u201ewiking\u201d [stang. Wicinga]. Doskonale ukazuje horyzont geograficzny \u00f3wczesnych ludzi, np. przywo\u0142any fragment \u015bwiadczy, \u017ce byli \u015bwiadomi istnienia Chin. Tymczasem pr\u00f3by identyfikacji rozlicznych nazw w\u0142asnych, plemion oraz os\u00f3b, od pokole\u0144 sp\u0119dzaj\u0105 sen z powiek historykom. Wszystko to jest na sw\u00f3j spos\u00f3b ciekawe, ale nie ma nic wsp\u00f3lnego z religi\u0105, dlatego pozostanie na boku naszych rozwa\u017ca\u0144. Prawdziwie istotne s\u0105 tutaj, moim zdaniem, rzeczy widoczne go\u0142ym okiem.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wny bohater jest nie\u015bmiertelny. Wed\u0142ug opowie\u015bci bywa\u0142 w\u015br\u00f3d Asyryjczyk\u00f3w, podr\u00f3\u017cowa\u0142 razem z biblijnymi Hebrajczykami, pozna\u0142 Cezara, Huna Attyl\u0119 i rozmaitych w\u0142adc\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych tw\u00f3rcom. Przemierzy\u0142 Chiny, Indie, Persj\u0119, Egipt, itp. dalekie kraje, si\u0119gaj\u0105c znacznie dalej, ni\u017c \u00f3wczesny cz\u0142owiek by\u0142by w stanie. Nawet najbogatsi przyw\u00f3dcy pa\u0144stw nie pozwoliliby sobie na tak dalekie podr\u00f3\u017ce, nie wspominaj\u0105c o pie\u015bniarzach Wskazuje to, \u017ce dysponuje zasi\u0119giem i mo\u017cliwo\u015bciami, niedost\u0119pnymi dla zwyk\u0142ego \u015bmiertelnika. Chocia\u017c odwiedza dwory kr\u00f3l\u00f3w, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 go \u201epo\u017c\u0105danymi skarbami\u201d [stang. mynelicne ma\u00fe\u00feum], to wci\u0105\u017c b\u0142\u0105ka si\u0119 po \u015bwiecie na kszta\u0142t \u017cebraka. Kim by\u0142 im\u0107 Widsith, ten wieczny w\u0142\u00f3czykij, poeta ceniony przez mo\u017cnych tego \u015bwiata?<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze przes\u0142anki daj\u0105 podstawy by stwierdzi\u0107, \u017ce prawdziwym bohaterem poematu jest Wodan. To b\u00f3g w\u0142adc\u00f3w, czczony przede wszystkim przez elity spo\u0142eczne. Jest \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji poetyckiej, patronem \u015bpiewak\u00f3w i najlepszym spo\u015br\u00f3d nich. Podr\u00f3\u017cuje po naszym \u015bwiecie, udaj\u0105c starego w\u0142\u00f3cz\u0119g\u0119, by pod t\u0105 postaci\u0105 sprawdza\u0107 ludzk\u0105 go\u015bcinno\u015b\u0107. Nie trzeba te\u017c dodawa\u0107, \u017ce jako b\u00f3g nie\u015bmiertelny a niematerialny, bez trudu m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 si\u0119 tak odleg\u0142ych miejscach i czasach. Przybli\u017cenie dalszych dowod\u00f3w tylko umocni t\u0119 koncepcj\u0119, tote\u017c pozwol\u0119 je sobie wymieni\u0107, id\u0105c krok po kroku przez popl\u0105tane w\u0105tki utworu.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym jest samo imi\u0119 narratora, kt\u00f3rego etymologi\u0119 zawar\u0142em ju\u017c wy\u017cej w nawiasie kwadratowym. Nie pojawia si\u0119 ono nigdzie indziej i nie znajduje analogii imiennictwie \u017cadnego z j\u0119zyk\u00f3w germa\u0144skich, co mo\u017ce wskazywa\u0107, \u017ce ludzie zwyczajnie nie nazywali tak dzieci. Widsith mo\u017ce by\u0107 zatem pseudonimem artystycznym, rodzajem przechwa\u0142ki odno\u015bnie rozleg\u0142o\u015bci dr\u00f3g przebytych przez pie\u015bniarza. Z drugiej strony, znamy imiona Wodana, kt\u00f3rych przekaz jest por\u00f3wnywalny: Farmogudr, Fraridr, Gangradr, Vegtam, Gangleri oraz Vafudr. Oznaczaj\u0105 kolejno wzmacniaj\u0105cego podr\u00f3\u017c<\/em> (cokolwiek mia\u0142oby oznacza\u0107), wyruszaj\u0105cego w drog\u0119<\/em>, doradc\u0119 w podr\u00f3\u017cy,<\/em> oswojonego z drog\u0105 <\/em>i po prostu w\u0119drowca <\/em>(ostatnie dwa). Wszystkie odnosz\u0105 si\u0119 do sfery w\u0119dr\u00f3wek i tak\u017ce nie by\u0142y wykorzystywane jako imiona osobowe po chrystianizacji. Podejrzewam wi\u0119c, \u017ce mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 podobn\u0105 funkcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Analogiczny proces dotyczy\u0142 moim zdaniem r\u00f3wnie\u017c Scillinga, czyli tajemniczego towarzysza u boku Widsitha. Ktokolwiek nosi to dziwne imi\u0119, oznaczaj\u0105ce \u201erycz\u0105cego\u201d [por. ang. shrill], nie ma w\u0142asnych kwestii ani nawet s\u0142owa opisu, pe\u0142ni jednoznacznie pomocnicz\u0105 funkcj\u0119 wobec protagonisty. \u015apiewa, przemieszcza si\u0119, wyst\u0119puje i przyjmuje go\u015bcin\u0119 razem z nim. Zdaniem uczonych jego imi\u0119 mo\u017ce r\u00f3wnie dobrze opisywa\u0107 drugiego \u015bpiewaka wyst\u0119puj\u0105cego w duecie, akompaniatora muzycznego, jak te\u017c harf\u0119 kt\u00f3r\u0105 Widsith nosi przy boku. Skandynawskie t\u0142umaczenia tego wyrazu (Hjordr, Hvedrungr, Eyludr) to imiona Wodana. Drugie z nich bywa\u0142o te\u017c wykorzystywane do okre\u015blania jego towarzysza Luko [skand. Loki].<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym celem wizyty Widsitha jest Ermanaryk, kr\u00f3l Got\u00f3w rz\u0105dz\u0105cy terytorium mi\u0119dzy dzisiejsz\u0105 Ukrain\u0105 a Rumuni\u0105. Znany ze swojego autorytetu oraz okrucie\u0144stwa, by\u0142 kreowany przez tradycj\u0119 ustn\u0105 na modelowego czciciela Wodana. Swoich wrog\u00f3w ofiarowa\u0142 przez powieszenie, aby nasyci\u0107 tym Boga Wisielc\u00f3w. Widsith nazywa go wiaro\u0142omc\u0105 [stang. waerloga, st\u0105d p\u00f3\u017aniejsze \u201ewarlock\u201d czyli czarnoksi\u0119\u017cnik] oraz \u201ew\u015bciek\u0142ym\u201d \u2013 co dope\u0142nia obrazu, zgodnie ze wszelkimi stereotypami dotycz\u0105cymi wodanist\u00f3w. Przy pierwszym spotkaniu protagonista przyprowadza ze sob\u0105 dam\u0119 imieniem Ealhhilda, kt\u00f3r\u0105 to Ermanaryk bierze za \u017con\u0119. Tutaj anegdota si\u0119 urywa, ale znajduje zako\u0144czenie w skandynawskich i gockich wersjach tej samej opowie\u015bci: \u201enajpi\u0119kniejsza z kobiet\u201d zdradzi\u0142a swojego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry za kar\u0119 brutalnie j\u0105 zamordowa\u0142. W odpowiedzi sam zgin\u0105\u0142 od cios\u00f3w jej braci, a kr\u00f3lestwo upad\u0142o wraz z nim. Tajemniczy w\u0119drowiec sprowadzi\u0142 zgub\u0119 na kraj Got\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie wzmiankowana jest historia du\u0144skiego kr\u00f3la Hrodgara i jego bratanka Hrodulfa. Widsith by\u0142 obecny, gdy dwaj panowie toczyli krwawe zatargi plemienne ze swoimi s\u0105siadami, zwalczali najazd wiking\u00f3w, \u015bcierali si\u0119 z germa\u0144skimi Longobardami. Tak jak Wodan, podmiot liryczny pojawia si\u0119 w miejscach wielkiego rozlewu krwi, obserwuje bitwy w poszukiwaniu bohater\u00f3w. B\u00f3g oczywi\u015bcie \u015bci\u0105ga ich dusze z pola bitwy, aby zasili\u0107 \u017co\u0142nierzem swoje nieumar\u0142e wojsko. Potrzebuje go, aby stan\u0105\u0107 do walki ze z\u0142em w dniu ko\u0144ca \u015bwiata. Widsith tego nie robi, on \u201ezbiera bohater\u00f3w\u201d w innym rozumieniu. Tworzy bowiem list\u0119, kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 wyjawia na \u0142amach poematu:<\/p>\n\n\n\n

\u201ePoszukiwa\u0142em Hethki i Beadeki, i Hereling\u00f3w,<\/em>
<\/em>poszukiwa\u0142em Emerca i Fridli, oraz Ostrogot\u00f3w,<\/em>
<\/em>starego i wybitnego ojca Unweny,<\/em>
<\/em>poszukiwa\u0142em Sekki i Bekki, Seafoli oraz Teodoryka, [\u2026]\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

W p\u00f3\u017aniejszej cz\u0119\u015bci narrator wymienia imiona wojownik\u00f3w, niekt\u00f3rych znanych z germa\u0144skiej tradycji ustnej. Dla odbiorcy tekstu by\u0142o jasne, \u017ce ludzie ci s\u0105 ju\u017c martwi od lat, umarli \u015bmierci\u0105 waleczn\u0105 lub tragiczn\u0105. Drug\u0105 z wymienionych powodowa\u0142 przynajmniej czasami Wodan, kt\u00f3ry przyspiesza\u0142 \u015bmier\u0107 \u015bmia\u0142ka, aby szybciej zobaczy\u0107 go w swoich szeregach. Poloru dodaje fakt, \u017ce Anglosaskie s\u0142owo \u201esecan\u201d [tu po odmianie w formie \u201esohte\u201d] kt\u00f3re przet\u0142umaczy\u0142em jako \u201eposzukiwa\u0142em\u201d jest tak naprawd\u0119 wieloznaczne. Faktycznie mo\u017ce oznacza\u0107 szukanie, ale te\u017c nawiedzenie (wizyt\u0119) b\u0105d\u017a atak. Tak przedstawione, mo\u017ce by\u0107 swobodnie interpretowane jako przechwa\u0142ka boga, kt\u00f3ry odszuka\u0142 dzielnych m\u0119\u017c\u00f3w i zadowolony wymienia, kt\u00f3rych doda\u0142 do swojej kolekcji.<\/p>\n\n\n\n

Widsith nie ko\u0144czy opowie\u015bci o Hrodgarze i Hrodulfie, ale jej ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cemy pozna\u0107 w najs\u0142awniejszym wytworze kultury Anglosas\u00f3w, czyli \u201eBeowulfie\u201d (podobnie jak w szeregu skandynawskich sag powsta\u0142ych r\u00f3wnolegle w\u015br\u00f3d lud\u00f3w p\u00f3\u0142nocnogerma\u0144skich). Po udanych bitwach, na ich rodzin\u0119 spad\u0142y kolejne nieszcz\u0119\u015bcia. Ich ziemie nawiedzi\u0142y potwory, Hrodgar ginie zabity przez krewniaka, Hrodulf morduje dzieci stryja aby przej\u0105\u0107 ich sched\u0119, za\u015b ich rodowa siedziba Heorot zostaje por\u0105bana na kawa\u0142ki i podpalona. Tutaj tak\u017ce w\u0119drowiec zdaje si\u0119 nawiedza\u0107 r\u00f3d skazany na straszny los. <\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej w tre\u015bci utworu, Widsith go\u015bci na dworze kr\u00f3la Burgund\u00f3w Gundahara \u2013 jednego z bohater\u00f3w Pie\u015bni o Nibelungach, dzielnego wodza, ostatecznie zamordowanego przez w\u0142asn\u0105 siostr\u0119 w konflikcie o skarb. Nast\u0119pnie w\u0119drowiec odwiedza w\u0142adc\u0119 Longobard\u00f3w imieniem Alboin, znanego jako zdobywca niemal\u017ce ca\u0142ych W\u0142och, ostatecznie zabitego na zlecenie swojej \u017cony. Dla por\u00f3wnania nie go\u015bci ani przez jedn\u0105 noc w domostwie Kr\u00f3la Angl\u00f3w Offy\u2026 kt\u00f3ry do\u017cywa p\u00f3\u017anej staro\u015bci i nie spotyka go \u017cadna tragedia. Nie wchodz\u0105c w szczeg\u00f3\u0142y, odwiedziny Widsitha s\u0105 dla w\u0142adcy wielkim zaszczytem, ale w dalszym rozrachunku nios\u0105 fatum nieuchronnej \u015bmierci. Idealnie wpasowuje si\u0119 to w kontekst literacki, gdzie w \u00f3wczesnej tw\u00f3rczo\u015bci skandynawskiej, taka sama formu\u0142a dotyczy objawie\u0144 z udzia\u0142em Wodana. Tam r\u00f3wnie\u017c b\u00f3g ukryty jest pod sugestywnymi imionami, lecz nie zostaje nazwany wprost. Nornagests Thattr, saga o \u015bw. Olafie, Gesta Danorum, Remundar Saga Keisarasonar, Haralds Saga Hringsbana i par\u0119 innych dzie\u0142 (w tym r\u00f3wnie\u017c si\u0119gaj\u0105ce tego okresu ba\u015bnie germa\u0144skie, rozpowszechnione od Islandii po Niemcy) zawieraj\u0105 w sobie analogiczn\u0105 figur\u0119 w\u0119drowca. W ostatniej z wymienionych, tajemnicza posta\u0107 nosi m.in. imi\u0119 Vidf\u00f3rull, oznaczaj\u0105ce dok\u0142adnie to samo, co Widsith. <\/p>\n\n\n\n

Dla \u015bredniowiecznego, wykszta\u0142conego czytelnika, tego rodzaju odniesienia do Wodana by\u0142y raczej jasne i nie wymaga\u0142y dodatkowego wyja\u015bnienia w tre\u015bci. Taki stan rzeczy by\u0142 nawet wygodniejszy, bo nie przykuwa\u0142 uwagi nadgorliwych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rych mog\u0142o razi\u0107 wspominanie starego boga po imieniu. Wspomniani we wst\u0119pie Brytoni zastosowali analogiczn\u0105 strategi\u0119 dla postaci sk\u0105din\u0105d bardzo do Wodana podobnych \u2013 wielkiego barda Taliesina i czarodzieja Merlina. O nich r\u00f3wnie\u017c pisano historie w tonie takim jak Widsith, co \u015bwiadczy o pewnym rozpowszechnieniu tego gatunku w Europie P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnim tego sortu argumentem, do\u015b\u0107 lu\u017anym, ale wspieraj\u0105cym moj\u0105 tez\u0119 o to\u017csamo\u015bci Widsitha, s\u0105 tzw. ust\u0119py m\u0105dro\u015bciowe. Dwukrotnie narrator oddala si\u0119 od wylicze\u0144 i przechwa\u0142ek, aby zamiast tego przekaza\u0107 s\u0142uchaczom swoje nauczanie. M\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

\u201eS\u0142ysza\u0142em o wielu ludziach, kt\u00f3rzy plemionami rz\u0105dz\u0105.<\/em>
<\/em>Ka\u017cdy ksi\u0105\u017c\u0119 musi \u017cy\u0107, wed\u0142ug swojego obyczaju,<\/em>
<\/em>ka\u017cdy dziedzic zarz\u0105dza\u0107 swoj\u0105 ojczyzn\u0105,<\/em>
<\/em>je\u015bli chce by jego dziedzina zakwit\u0142a. <\/em><\/p>\n\n\n\n

[\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kto chcia\u0142by sta\u0107 si\u0119 s\u0142awnym w\u015br\u00f3d wielu,<\/em>
<\/em>by nabra\u0107 autorytetu, nim wszystko przeminie,<\/em>
<\/em>\u015bwiat\u0142o nasze i wsp\u00f3lny czas \u017cycia,<\/em>
<\/em>ten niech dba o swoje dobre imi\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tekst zawiera te\u017c kilka wers\u00f3w o charakterze na wp\u00f3\u0142 m\u0105dro\u015bciowym, ale tutaj mamy porady do dyspozycji porady m\u0119drca wy\u0142o\u017cone w czystej formie. Sam uk\u0142ad tekstu, podobnie jak jego ponadczasowe znaczenie, nie wyr\u00f3\u017cnia\u0142yby si\u0119 wcale na kartach skandynawskich Pie\u015bni Najwy\u017cszego (gdzie Wodan przemawia g\u0142\u00f3wnie w takim tonie). Wtr\u0105cenie ich do wierszowanej \u201eanegdoty podr\u00f3\u017cniczej\u201d mog\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 jako dodatkowa wskaz\u00f3wka, kto m\u00f3wi, przeznaczona dla szczeg\u00f3lnie niedomy\u015blnych czytelnik\u00f3w \u2013 lub jako pozosta\u0142o\u015b\u0107 po tradycji ustnej, gdzie cz\u0119sto wk\u0142adano w usta Wodana s\u0142owa, kt\u00f3re dana kultura uznawa\u0142a za najbardziej warto\u015bciowe i warte zapami\u0119tania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ilustracja przedstawiaj\u0105ca Wodena jako praprzodka kr\u00f3lewskich rod\u00f3w, ksi\u0119ga \u201eDe primo Saxonum adventu<\/em>”, Anglia, 1150 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Katalog kr\u00f3l\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najnudniejsza cz\u0119\u015b\u0107 tekstu, czyli suchy spis w\u0142adc\u00f3w i ich plemion, r\u00f3wnie\u017c zawiera w sobie interesuj\u0105ce materia\u0142y. Cz\u0119\u015b\u0107 wymienionych jest znana g\u0142\u00f3wnie z mitologii germa\u0144skiej, by\u0107 mo\u017ce historycznie wcale nie istnia\u0142a. Tak by\u0142oby w przypadku Kaleva jako protoplasty Fin\u00f3w, Wade\u2019a na czele Helsing\u00f3w, Billunga rz\u0105dz\u0105cego Wernami, b\u0105d\u017a Bekki z Bronding\u00f3w. Wymienione plemiona mog\u0142y si\u0119 z du\u017c\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci odwo\u0142ywa\u0107 do takich protoplast\u00f3w, podobnie jak Polacy mog\u0105 wspomina\u0107 Lecha czy Piasta Ko\u0142odzieja, za\u015b \u017bydzi Abrahama. <\/p>\n\n\n\n

Elity plemienne German\u00f3w, cz\u0119sto wywodzi\u0142y swoje pochodzenie od Wodana, kt\u00f3ry mia\u0142 dzi\u0119ki temu sprzyja\u0107 swoim domniemanym potomkom. Dlatego te\u017c wymieniaj\u0105c legendarnych \u201ewielkich wodz\u00f3w\u201d jak czyni to Widsith, przynajmniej kilkukrotnie napotykamy na rozmaite imiona Jednookiego. S\u0105dz\u0119, \u017ce warto b\u0119dzie je om\u00f3wi\u0107 po kolei, poniewa\u017c s\u0105 to wyst\u0105pienia wystarczaj\u0105co dobrze zakamuflowane, by umkn\u0119\u0142y uwadze uczonych przez stulecia:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. \u201eHeoden<\/strong> w\u0142ada\u0142 Glommami\u201d \u2013 imi\u0119 oznacza po staroangielsku kaptur lub p\u0142aszcz ukrywaj\u0105cy to\u017csamo\u015b\u0107, zgodnie z wizj\u0105 Wodana jako zamaskowanego. U innych German\u00f3w odpowiedniki tego s\u0142owa pojawiaj\u0105 si\u0119 jako cz\u0142ony nazewnictwa opisuj\u0105cego bractwa wilko\u0142ak\u00f3w [np. frankijski Wolf-hetan, skandynawski Ulf-hednar]. Tego rodzaju stowarzyszenia najprawdopodobniej czci\u0142y Wodana, st\u0105d osobi\u015bcie przypuszczam, \u017ce ich stroje rytualne mog\u0142y odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do mrocznego kaptura tego boga. Glommowie tymczasem, je\u015bli w og\u00f3le istnieli, byli nieistotnym plemieniem gdzie\u015b na obrze\u017cach znanego \u015bwiata; <\/li>\n\n\n\n
  2. \u201eMarkolf<\/strong> w\u0142ada\u0142 Hundingami<\/strong>\u201d \u2013 posta\u0107 Markolfa pojawi\u0142a si\u0119 w tradycji staroangielskiej jako jedna z wielu pr\u00f3b zatuszowania obecno\u015bci Wodana. Jego imi\u0119 to bastardyzacja rzymskiego Merkurego, kt\u00f3ry trafi\u0142 na wczesno\u015bredniowieczne Wyspy w zniekszta\u0142conej formie Mercol<\/em> [stamt\u0105d do stang. Mearchealf]. Na gruncie translacji religijnej, popularnie uto\u017csamiano Wodana z Merkurym, przez co m.in. \u0142aci\u0144skie dies Mercurii <\/em>przemieni\u0142o si\u0119 u Anglosas\u00f3w w Wednsday<\/em> [dos\u0142. Dzie\u0144 Wodana]. O tym\u017ce zjawisku ch\u0119tnie opowiem kiedy\u015b, przy okazji omawiania dialogu \u201eSalomon i Markolf\u201d.
    Nie przeszkodzi\u0142a w niczym ludowa etymologia, kt\u00f3ra t\u0142umaczy\u0142a sobie Markolfa jako mearc-wulf, czyli \u201ewilka pogranicza\u201d. Ten wariant pasuje r\u00f3wnie dobrze, kiedy dostrze\u017cemy rol\u0119 Wodana jako boga znanego z przekraczania wszelkich granic, patrona obrze\u017cy \u015bwiata cywilizowanego, zwi\u0105zanego na wiele sposob\u00f3w z wilkami. Jego ludem s\u0105 tutaj Hundingowie, czyli \u201esynowie ps\u00f3w\u201d. Dla odbiorcy staroangielskiego s\u0142owo to oznacza\u0142o \u201ewilko\u0142aki\u201d (jako dawne bractwo wojownik\u00f3w, czarownik\u00f3w zdolnych do przemiany w psowate, lub odleg\u0142e poga\u0144skie ludy o psich g\u0142owach). To kolejny zwi\u0105zek na tej linii, zreszt\u0105 nieostatni;<\/li>\n\n\n\n
  3. \u201eThyle<\/strong> w\u0142ada\u0142 Rondingami<\/strong>\u201d \u2013 tutaj imi\u0119 fikcyjnego w\u0142adcy jest banalnie proste do odczytania. By\u0142a to funkcja dworska po\u015br\u00f3d Anglosas\u00f3w oraz Skandynaw\u00f3w. Thyle opiekowa\u0142 si\u0119 tradycj\u0105 ustn\u0105 ludu, pe\u0142ni\u0142 funkcje bezpo\u015bredniego doradcy w\u0142adcy oraz b\u0142azna wytykaj\u0105cego mu b\u0142\u0119dy w majestacie prawa. W szerszym rozumieniu s\u0142owo to oznacza\u0142o \u201em\u0119drca\u201d b\u0105d\u017a \u201em\u00f3wc\u0119\u201d. Skandynawskim odpowiednikiem thulr, nazywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Wodana, podobnie jak licznymi epitetami, kt\u00f3re dziel\u0105 z tym s\u0142owem znaczenie (i.e. przedstawiaj\u0105c go jako posiadacza wielkiej wiedzy, najlepszego doradc\u0119). S\u0142owo to nie wyst\u0119puje jako imi\u0119 osobowe, za\u015b Rondingowie oznaczaj\u0105 bli\u017cej nieokre\u015blonych \u201etarczownik\u00f3w\u201d. Tym razem skutecznie wi\u0105\u017ce si\u0119 to z domen\u0105 Wodana jako bogiem wojny i rozlewu krwi, dodaj\u0105cego swoim wyznawcom \u015blepego sza\u0142u, przez kt\u00f3ry \u201egry\u017ali w\u0142asne tarcze\u201d;<\/li>\n\n\n\n
  4. \u201eHelm<\/strong> w\u0142ada\u0142 Wulfingami<\/strong>\u201d \u2013 w\u0142adc\u0119 przezwano tutaj imieniem oznaczaj\u0105cym \u201ehe\u0142m\u201d (w staroangielskim rozumieniu by\u0142o to ka\u017cde nakrycie g\u0142owy zas\u0142aniaj\u0105ce twarz), co ponownie odwo\u0142uje si\u0119 do wizji Wodana zamaskowanego. Jego lud to \u201esynowie wilk\u00f3w\u201d co ju\u017c bezpo\u015brednio sugeruje bractwo wilcze lub bardziej fantazyjne stwory. Istnia\u0142 w Skandynawii klan o tej samej nazwie, dobrze znany Anglosasom, jednak jego etymologia wyp\u0142ywa\u0142a najpewniej z tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a;<\/li>\n\n\n\n
  5. \u201eWald <\/strong>w\u0142ada\u0142 Wohingami<\/strong>\u201d \u2013 Wald to znowu opis funkcji, nie imi\u0119 \u017cadnej konkretnej osoby. Oznacza \u201ew\u0142adaj\u0105cego\u201d (niew\u0105tpliwie s\u0142uszny epitet dla Kr\u00f3la Bog\u00f3w) i w interesuj\u0105cym nas okresie nie by\u0142o nadawane osobom prywatnym. Po chrystianizacji, adresowano tak chrze\u015bcija\u0144skiego boga. Tutaj jednak, panuje on nad lud\u017ami, kt\u00f3rych dobry pasterz raczej by odtr\u0105ci\u0142! Wohingowie oznaczaj\u0105 \u201elud z\u0142ych\/oszust\u00f3w\/winnych\u201d. Id\u0105c w interpretacji za germanist\u0105 Raymondem Chambersem, oznacza\u0142oby to po prostu przest\u0119pc\u00f3w (wzgl\u0119dnie banit\u00f3w, wygna\u0144c\u00f3w, itp. wyrazy bliskoznaczne dla \u00f3wczesnego czytelnika). Wodan ponownie przychodzi nam w sukurs, bo faktycznie, nazywa si\u0119 go Bogiem Wi\u0119\u017ani\u00f3w, Bogiem Wisielc\u00f3w, wyzwalaj\u0105cym z opresji patronem wszelkiej ma\u015bci szachraj\u00f3w. Jednocze\u015bnie musimy mie\u0107 na uwadze, \u017ce \u201ewald\u201d jako zwyczajny rzeczownik, mo\u017ce znaczy\u0107 po prostu \u201elas\u201d i to r\u00f3wnie\u017c mia\u0142oby wiele sensu w kontek\u015bcie ca\u0142o\u015bci. Las rzeczywi\u015bcie by\u0142 w \u015bredniowieczu domen\u0105 \u0142otr\u00f3w, Robin Hood\u00f3w anglosaskiej prowincji. Mo\u017ce nawet taka dwuznaczno\u015b\u0107 by\u0142a zamierzona przez poet\u0119?<\/li>\n\n\n\n
  6. \u201eWod<\/strong> w\u0142ada\u0142 Tyringami\u201d \u2013 najprostsze imi\u0119 do identyfikacji, gdy\u017c jest po prostu inteligentnym skr\u00f3tem od pe\u0142nego imienia Wod-en. Oznacza \u201esza\u0142\u201d [por. niem. Wut] i dlatego nikt o zdrowych zmys\u0142ach nie nada\u0142by go swojemu dziecku. Natomiast \u201eTyringowie\u201d to rzeczywi\u015bcie istniej\u0105ce plemi\u0119 Turyng\u00f3w, za\u0142o\u017cycieli niemieckiego landu Turyngii;<\/li>\n\n\n\n
  7. \u201eHolen <\/strong>w\u0142ada\u0142 Wrosnami\u201d \u2013 to imi\u0119 oznacza \u201eostrokrzew\u201d i nie by\u0142o wykorzystywane do nazywania os\u00f3b. W kulturze germa\u0144skiej by\u0142o to drzewo o pewnym znaczeniu religijnym. Wi\u0105zano je symbolicznie z zim\u0105 (od wczesnego \u015bredniowiecza tworzono z niej dekoracje na Bo\u017ce Narodzenie b\u0105d\u017a poga\u0144skie Jeula), a poniewa\u017c by\u0142o zimozielone i pi\u0119kne, przypisano mu w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze. By\u0142o \u201edrzewem czarownic\u201d a r\u00f3wnocze\u015bnie symbolem Chrystusa jako cudotw\u00f3rczego uzdrowiciela. Bior\u0105c pod uwag\u0119 taki zwi\u0105zek znaczeniowy, oraz towarzystwo pozosta\u0142ych teonim\u00f3w wymienionych na li\u015bcie, mo\u017cemy przypuszcza\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 owego \u201eKr\u00f3la Ostrokrzewu\u201d. Co ciekawe, germa\u0144ska tradycja ludowa (angielska, skandynawska oraz bawarska) zna posta\u0107 o takiej nazwie. By\u0142 to wed\u0142ug wierze\u0144 w\u0142adca zimy, kt\u00f3ry zyskiwa\u0142 przewag\u0119 nad reprezentuj\u0105cym lato Kr\u00f3lem D\u0119bu, wraz ze zmian\u0105 p\u00f3r roku. Nast\u0119pnie rzecz jasna j\u0105 traci\u0142 i tak te\u017c cykl si\u0119 zamyka\u0142. Jego wizerunek jako brodatego, jowialnego starca przynosz\u0105cego \u015awi\u0119ta, zla\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej z wyobra\u017ceniami nt. \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja. Wszystko to zbiega si\u0119 z rol\u0105 Wodana jako Ojca \u015awi\u0105t [Zimowych];<\/li>\n\n\n\n
  8. \u201eAlewih <\/strong>w\u0142ada\u0142 Du\u0144czykami\u201d \u2013 ostatnie odszukane przeze mnie imi\u0119, okaza\u0142o si\u0119 te\u017c najbardziej skomplikowane. Alewiha mo\u017cna rozumie\u0107 na najr\u00f3\u017cniejsze sposoby: jako wszech-u\u015bwi\u0119caj\u0105cego, \u015bwi\u0119ty nap\u00f3j<\/em> [ang. ale], \u015bwi\u0119t\u0105 kaplic\u0119, nap\u00f3j walki<\/em> [krew?], b\u0105d\u017a waleczn\u0105 kaplic\u0119<\/em>. Szcz\u0119\u015bliwie, nie musz\u0119 wybiera\u0107 mi\u0119dzy tymi interpretacjami, gdy\u017c ka\u017cda z nich przywodzi na my\u015bl Wodana. Ten w\u0142a\u015bnie b\u00f3g jest praofiarnikiem, kt\u00f3ry nada\u0142 \u015bwiatu \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i czary, jest w\u0142a\u015bcicielem \u015bwi\u0119tego Miodu Poezji, znany jest jako budowniczy u\u015bwi\u0119caj\u0105cy poga\u0144skie kaplice, zwad\u017aca wywo\u0142uj\u0105cy rozlew krwi mi\u0119dzy lud\u017ami i krwi\u0105 si\u0119 karmi\u0105cy. Imi\u0119 Alewiha nie jest wzmiankowane nigdzie indziej, a mnogo\u015b\u0107 jego znacze\u0144 uwa\u017cam wr\u0119cz za atut w optyce mojej teorii.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Pozosta\u0142e dziesi\u0105tki wers\u00f3w, nie przynosz\u0105 nam \u017cadnych nowo\u015bci. Wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 ugruntowane w historii lub kulturze starogerma\u0144skich sag heroicznych. Mimo to, odnalezienie po\u015br\u00f3d nich a\u017c o\u015bmiu dotychczas pomini\u0119tych nazw, wci\u0105\u017c uwa\u017cam za du\u017cy post\u0119p. Jak si\u0119 tam znalaz\u0142y? Prawdopodobnie w VI w. by\u0142o ich wi\u0119cej lub bardziej oczywistych, ale tylko te przetrwa\u0142y dwie chrze\u015bcija\u0144skie redakcje. Literaci przy spisywaniu poematu, nie mieli g\u0142owy do zag\u0142\u0119biania si\u0119 w znaczenia s\u0142\u00f3w na poziomie takim jak my. Zreszt\u0105, by\u0142y one ju\u017c przykurzone chrystianizacj\u0105, by\u0107 mo\u017ce powtarzane przez samego poet\u0119 bezwiednie. <\/p>\n\n\n\n

    Istnia\u0142o kilka przedzia\u0142\u00f3w czasowych, kiedy mog\u0142y by\u0107 wykorzystywane. Mo\u017cliwe, \u017ce rozmaite grupy ludzi (tak\u017ce te, kt\u00f3re dzisiaj z braku danych uwa\u017camy za fikcyjne) uznawa\u0142y Wodana za swojego praprzodka, tak jak czyni\u0142y to rody panuj\u0105ce. M\u00f3g\u0142 by\u0107 te\u017c bogiem plemiennym, rozumianym w tym wypadku jako \u201enie\u015bmiertelny w\u0142adca i honorowy przodek wszystkich cz\u0142onk\u00f3w\u201d \u2013 co wyja\u015bnia\u0142oby po\u0142o\u017cenie Turyng\u00f3w i Du\u0144czyk\u00f3w. Ka\u017cda grupa nazywa\u0142a go po swojemu, aby przypadkiem nie insynuowa\u0107, \u017ce jest to ten sam b\u00f3g, co u s\u0105siada. Tak by\u0142o zapewne w przypadku Got\u00f3w, czcz\u0105cych Wodana pod imieniem Gauta. Powt\u00f3rzenie tego samego schematu w\u015br\u00f3d innych grup, by\u0142oby zdecydowanie na miejscu. <\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Artur Rackham, Kuglarz i Podr\u00f3\u017cnik, 1911 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Rozebrany na cz\u0119\u015bci pierwsze, Widsith ods\u0142oni\u0142 przed nami swoje liczne tajemnice. Na pewno nie wszystkie, ale wystarczaj\u0105co wiele, aby\u015bmy odeszli z placu boju przynajmniej usatysfakcjonowani. Tekst ledwie znany, wykorzystywany g\u0142\u00f3wnie do nauki geografii historycznej, mia\u0142 w swoich trzewiach wiele u\u017cytecznych informacji. Tak jak b\u00f3stwo kt\u00f3rego dotyczy\u0142, skrywa\u0142 fontann\u0119 m\u0105dro\u015bci pod mask\u0105 i ubog\u0105 powierzchowno\u015bci\u0105. Aby nie przed\u0142u\u017ca\u0107, podsumuj\u0119 tutaj, czego si\u0119 dowiedzieli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

    Podmiotem lirycznym staroangielskiego poematu \u201eWidsith\u201d jest figura wodaniczna. To przebranie dla b\u00f3stwa, raczej zapomniane na etapie spisywania tekstu przez chrze\u015bcijan, ale wci\u0105\u017c pozwalaj\u0105ce rozpozna\u0107 pierwowz\u00f3r przy bli\u017cszym poznaniu. To wspania\u0142y pie\u015bniarz, odwiedzaj\u0105cy dwory wybitnych wodz\u00f3w, skazanych na tragiczny koniec. Gdziekolwiek si\u0119 pojawi, tam rozpoczyna rozlew krwi, konflikty plemienne, zatargi o pieni\u0105dze. Podr\u00f3\u017cuje on przez kraje i dzieje w poszukiwaniu odwa\u017cnych bohater\u00f3w, wcielaj\u0105c ich po \u015bmierci do swojej \u015bwity. Bywa okre\u015blany jako m\u0119drzec i faktycznie, przy sposobno\u015bci dzieli si\u0119 swoj\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 ze s\u0142uchaczami. W jego opowie\u015bci przewijaj\u0105 si\u0119 rozmaite imiona, kt\u00f3re przy odrobinie optymizmu mog\u0105 by\u0107 uznane za staroangielskie imiona Boga-Wisielca. Widsith, kimkolwiek by by\u0142, ma w sobie co\u015b ze sztuki poetyckiej na poziomie bardziej abstrakcyjnym. Jego pie\u015b\u0144 jest nie\u015bmiertelna, si\u0119ga na cztery strony \u015bwiata, ma tyle oblicz co \u015bpiewak\u00f3w, pozna\u0142a wszelkich bohater\u00f3w, ludy i kraje, zna wszystkie j\u0119zyki. Tak samo jak Wodan, kt\u00f3ry jako b\u00f3g w\u0142a\u015bciwie jest <\/em>pie\u015bni\u0105. Zjawiskiem \u017cywym tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki komu\u015b chce si\u0119 o niej m\u00f3wi\u0107, poznawa\u0107 od podszewki, przerabia\u0107 i ubiera\u0107 w nowe ciuszki. Jest p\u0142ynny jak rt\u0119\u0107 [ang. mercury] i tyle\u017c przewrotny. Od kt\u00f3rej strony go nie podej\u015b\u0107, tam ujawnia odmienne kolory, odkrywa kolejne stronice ze swojej przepastnej domeny. Oto jego natur\u0105, tak jak nasz\u0105 jest ciekawo\u015b\u0107, nakazuj\u0105ca nam dr\u0105\u017cy\u0107 g\u0142\u0119biej i g\u0142\u0119biej, ods\u0142aniaj\u0105c jego sekrety. Tekst po tek\u015bcie, jeden po drugim. <\/p>\n\n\n\n

    Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Zacytowane fragmenty \u201eWidsitha\u201d w t\u0142umaczeniu wolnym, opieraj\u0105c si\u0119 na:<\/em><\/p>\n\n\n\n

    http:\/\/www.rado.sk\/old_english\/texts\/Widsith.html <\/a><\/p>\n\n\n\n

    https:\/\/en.wikisource.org\/wiki\/The_Oldest_English_Epic\/Chapter_5\/Widsith<\/a><\/p>\n\n\n\n

    https:\/\/oldenglishpoetry.camden.rutgers.edu\/widsith<\/a><\/p>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Chambers Raymond, Widsith. A study in Old English heroic legend<\/em>, Cambridge 1912.<\/p>\n\n\n\n

    Cole Richard, When Did the Wandering Jew Head North?,<\/em> Scandinavian Studies 2015, t. 87, nr 2.<\/p>\n\n\n\n

    Johnson-McCauley India, \u201eWidsith came to talk\u201d. Preservation of the Scop within Old English Poetry,<\/em> Honors College Theses 2024, nr 940.<\/p>\n\n\n\n

    Latham Gordon, Widsith and Vidforull<\/em>, Notes and Queries, 5.09.1886.<\/p>\n\n\n\n

    Neidorf Leonard, Woden and Widsith<\/em>, English Studies 2022, nr 108.<\/p>\n\n\n\n

    Schlauch Margaret, Widsith, Vithforull and some other analogies<\/em>, PMLA 1931, t. 46, nr 4.<\/p>\n\n\n\n

    \u0179r\u00f3d\u0142a tematyczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Laskowski Maciej, Od \u201eWidsith\u201d do \u201ePie\u015bni o Wiklefie\u201d. Przyk\u0142ady \u015bredniowiecznych zabytk\u00f3w kultury \u0142\u0105cz\u0105cych Polsk\u0119 i Angli\u0119<\/em>, Scripta Neophilologica Posnanensia 2022, t. 22.<\/p>\n\n\n\n

    Smith Hugh, Theodric in Widsith and the R\u00f3k Inscription<\/em>, The Modern Language Review 1931, t. 26, nr 3.<\/p>\n\n\n\n

    Malone Kemp, Widsith and the Herevarsaga<\/em>, PMLA 1925, t. 40, nr 4.<\/p>\n\n\n\n

    Maring Heather, Bright Voice of Praise: An Old English Poet-Patron Convention<\/em>, Studies in Philology 2011, t. 108, nr 3.<\/p>\n\n\n\n

    Eliason Norman, Two Old English Scop Poems<\/em>, PMLA 1966, t. 81, nr 3.<\/p>\n\n\n\n

    French W. H. (?), Widsith and the Scop<\/em>, PMLA 1945, t. 110, nr 3.<\/p>\n\n\n\n

    Anscombe Alfred, The Historical Side of the Old English Poem of \u201eWidsith\u201d,<\/em> Transaction of the Royal Historical Society 1915, t. 9, nr 1.<\/p>\n\n\n\n

    Niles John, The Myths of the Anglo-Saxon Oral Poet<\/em>, Western Folklore 2003, t. 62, nr \u00bd.<\/p>\n\n\n\n

    Lawrence William, Structure and interpretation of \u201eWidsith\u201d,<\/em> Modern Philology 1906, t. 4, nr 2.<\/p>\n\n\n\n

    Maring Heather, Signs that sing. Hybrid poetics in Old English verse<\/em>, Gainesville 2017.<\/p>\n\n\n\n

    Ward Elinor, Woden\u2019s Medieval Afterlives<\/em>, Oslo 2021.<\/p>\n\n\n\n

    Rowsell Tom, Woden and his Roles in Anglo-Saxon Royal Genealogy, Londyn 2013.<\/p>\n\n\n\n

    Ayaz Fevzi, From God to Profenitor. The Figure of Woden in Pagan & Early Christian England<\/em>, [w:] International Symposium on Mythology, Ardahan 2019.<\/p>\n\n\n\n

    Mortimer Paul, Woden\u2019s Warriors; warfare, beliefs, arms and armour in Northern Europe during the 6th and 7th Centuries<\/em>, Malvern 2024.<\/p>\n\n\n\n

    Ryan John, Othin in England. Evidence from the Poetry for a Cult of Woden in Anglo-Saxon England<\/em>, Folklore 1963, t. 74, nr 3.<\/p>\n\n\n\n

    Meaney Audrey, Woden in England: a Reconsideration of the Evidence<\/em>, Folklore 1966, t. 77, nr 2.<\/p>\n\n\n\n

    Leslie Whitbread, Widsith and Scilling, Notes and Queries<\/em>, 13.03.1943.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Widsith [dos\u0142. daleko-podr\u00f3\u017cuj\u0105cy] to imi\u0119 podmiotu lirycznego, kt\u00f3ry w swojej opowie\u015bci wymienia nam d\u0142ugi katalog odwiedzonych krain i wa\u017cnych ludzi napotkanych po drodze. Tre\u015b\u0107 przeplataj\u0105 anegdoty, opisuj\u0105ce wizyty Widsitha na dworach s\u0142awnych germa\u0144skich w\u0142adc\u00f3w. […] G\u0142\u00f3wny bohater jest nie\u015bmiertelny. Wed\u0142ug opowie\u015bci bywa\u0142 w\u015br\u00f3d Asyryjczyk\u00f3w, podr\u00f3\u017cowa\u0142 razem z biblijnymi Hebrajczykami, pozna\u0142 Cezara, Huna Attyl\u0119 i rozmaitych w\u0142adc\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych tw\u00f3rcom. Przemierzy\u0142 Chiny, Indie, Persj\u0119, Egipt…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,25],"tags":[],"class_list":["post-535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-religia-germanska","category-zrodloznawstwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=535"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":596,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions\/596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harug.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}